O ganlyniad i dywydd garw, mae Safle CyDA ar gau ar hyn o bryd. Ymddiheurwn am unrhyw anghyfleustra.

Button CTA
CY / EN
Cyfrannu

Category: Building

  • Dylunio dyfodol adfywiol i’r Biosffer

    Dylunio dyfodol adfywiol i’r Biosffer

    Y llynedd, ar ôl ein Hysgol Haf Pensaernïaeth – Dyfodol Adfywiol gyntaf erioed, myfyriodd Dr Carl Meddings ar sut yr aeth a sut aeth myfyrwyr ati i ddychmygu dyfodol adfywiol ar gyfer Biosffer Dyfi.

    Ym mis Gorffennaf, cynhalion ein Hysgol Haf Pensaernïaeth gyntaf yn canolbwyntio ar y thema o dyfodol adfywiol, gan ddewis Biosffer Dyfi fel ein ffocws.

    Fel canolfan addysg amgylcheddol sy’n ymroddedig i ymchwilio a chyfleu atebion cadarnhaol ar gyfer newid amgylcheddol, rydym yn darparu addysg lefel Meistr mewn ystod eang o bynciau sy’n gysylltiedig â chynaliadwyedd, gan gynnwys Meistr mewn Pensaernïaeth Gynaliadwy (M.Arch) i fyfyrwyr sy’n hyfforddi i fod yn benseiri.

    Gan adeiladu ar lwyddiant y cwrs hwnnw, roedd yr Ysgol Haf llynedd wedi’i hanelu at fyfyrwyr pensaernïaeth israddedig a oedd am ehangu eu dealltwriaeth o arferion adfywiol, lleoliaeth, arwyddocâd treftadaeth, gwydnwch cymunedol, bioamrywiaeth ac amrywiaeth cynefinoedd, a chydgysylltedd sylfaenol systemau dynol a mwy-na-dynol. Pa le gwell i archwilio’r syniadau hyn na Biosffer Dyfi?

    Yn y diwedd, roedd gennym fwy na myfyrwyr pensaernïaeth yn bresennol. O’r pedwar ar ddeg o bobl a ymunodd â’r cwrs, roedd dau newydd wneud eu Lefel A ac roedd dau arall wedi teithio o Donegal yng Ngweriniaeth Iwerddon, lle maen nhw’n meithrin eu fferm adfywiol eu hunain ar hyn o bryd.

    Summer School Attendees walking across the CAT site

    Bod yno

    Teithiodd y grŵp o amgylch y Biosffer, gan ddechrau yn CyDA yn y Fforest Law Geltaidd (lawog iawn) a gorffen yn Borth (gwyntog iawn). Gyda’n gilydd, ymwelsom â Hwb Cymunedol y Taj Mahal ym Machynlleth lle gwnaethom gyfarfod â Sandra Bendelow a chlywed popeth am yr ystod eang o weithgareddau a chyfleoedd cymunedol y maen nhw’n eu cefnogi.

    Teithion ni, trwy brosiect Bywyd Gwyllt Dyfi (i weld y Gweilch y Pysgod a’u cywion) i Coetir Anian lle gwnaethon ni gyfarfod â Cian Llywelyn a oedd yn gallu dweud wrthym am y gwaith tyner, gofalus maen nhw’n ei wneud a dangos yr adeiladau ym Mwlch Corog i ni, sydd eu hunain yn astudiaeth wirioneddol hyfryd a diddorol mewn cynaliadwyedd, o ystyried eu bod wedi’u hadeiladu’n bennaf o ddeunyddiau a geir o fewn y safle ei hun. Ein cyrchfan olaf oedd Borth ac Ynyslas, lle archwiliodd mynychwyr yr ysgol haf y dref a’i chysylltiad ansicr â’r môr a’r tir.

    CAT Summer School attendees on a trip

    Bod yn dyner

    Ar ôl dychwelyd i CyDA, trafodwyd syniadau ar gyfer dyfodol Biosffer Dyfi trwy weithdy Tair Gorwel a ddatblygwyd gan Hwb a Labordy Arloesi Prydain Di-Garbon CyDA. Mae hyn wedi’i gynllunio i wella ac ysgogi meddwl cadarnhaol a beirniadol am y dyfodol, a gwahoddwyd myfyrwyr i fyfyrio ar ddyfodol lle ‘Erbyn 2050 bydd Biosffer Dyfi yn ardal lle mae ymyriadau ysgafn wedi arwain cymuned leol lewyrchus ac ecosystem iach’.

    Dilynwyd hyn gan ymarfer Mapio Dwfn a gynhaliwyd gan diwtoriaid ar y cwrs M.Arch Pensaernïaeth Gynaliadwy, gan archwilio mynegiadau creadigol y dyfodol trwy ofyn i gyfranogwyr ddatblygu ‘catalyddion ysgafn ar gyfer gwydnwch’ ar gyfer trigolion dynol a mwy na dynol yn yr ardal.

    Roedd allbynnau terfynol y cyfranogwyr yn cynnwys cynigion ar gyfer:

    • Ryseitiau ar gyfer bwyd lleol, wedi’i gaffael, ei goginio a’i weini’n hyfryd i bawb ei rannu,
    • Canolfan gymunedol symudol mewn bws wedi’i drawsnewid, wedi’i threfnu i deithio o le i le yn ôl anghenion y gymuned
    • Digwyddiad a gynhelir yn 2050 – sef pen-blwydd dychmygol yn 25 oed gŵyl o’r enw Cymorth Borth, sy’n dathlu gwydnwch cymunedol a chefnogaeth gydfuddiannol trigolion Borth a Thu Hwnt yn wyneb effeithiau newid hinsawdd,
    • Prototeip ar gyfer lloches gymunedol ac ystafell fyw (yn seiliedig ar fwth ffôn estynedig) wedi’i gynllunio i ddarparu cefnogaeth ac arweiniad iechyd meddwl cadarnhaol,
    • Llyfrgell fwyd i hyrwyddo casglu cymunedol, cynhyrchu bwyd, addysg, rhannu a maeth
    • Methodoleg ar gyfer ymgysylltu cymunedol sy’n tynnu ar straeon a phrofiadau, hanesion a naratifau a rennir – sydd bob amser yn gyfoethocach nag y gall unrhyw fap eu cynnwys.

    “Roedd pawb yn groesawgar ac yn garedig, ac roedd yn anhygoel cael sgyrsiau mor ddiddorol a gwneud gwaith mor ddiddorol o ganlyniad i hynny. Roedd natur ddathlu’r cynnyrch ar y diwedd, sydd, gan fod y ‘catalydd’ wedi’i wreiddio mewn gofal, hefyd yn wirioneddol adfywiol.” Ashleigh Rizza – cyfranogwr

    Mae CyDA yn cynnig yr unig gwrs pensaernïaeth gwledig sy’n canolbwyntio ar gynaliadwyedd yn y DU. Rydym yn diffinio pensaernïaeth gynaliadwy trwy gydnabod yn llawn effaith dynoliaeth ar ein planed a’r angen i weithredu nawr. Rydym yn darparu’r offer i’n myfyrwyr greu pensaernïaeth a lleoedd iach sy’n briodol ar gyfer byd lle mae gwerthoedd eco-ganolog yn cael eu hystyried yn gyfartal â rhai anthropocentrig.

    Rhaid diolch i’r nifer o bobl a helpodd i wneud yr wythnos mor arbennig, gan gynnwys Jane Powell, Cydlynydd Biosffer Dyfi, Sandra Bendelow, Cydlynydd Taj Mahal Community Hub, Cian Llywelyn, Coetir Anian, Rachel Tuckett, Ruth Stevenson a Paul Allen o CyDA, Owen Griffiths, artist, arweinydd gweithdai a hwylusydd, Alice Briggs, rheolwr prosiect Tir Canol, Becca Thomas New Practice, rhan o Civic wedi’i lleoli yn Glasgow a Zoe Quick, pensaer a darlithydd gwadd yn CyDA.

    Yn dilyn llwyddiant Ysgol Haf Pensaernïaeth y llynedd, rydym yn gyffrous i groesawu cyfranogwyr eleni i’r safle am wythnos o ddysgu creadigol a chydweithredol sy’n archwilio lle.

    CAT summer school attendee looking at attendees work

    Cyhoeddwyd yr erthygl hon yn wreiddiol ar wefan Biosffer Dyfi.

    Dr Carl Meddings yw Arweinydd y Rhaglen ar gyfer cwrs MArch: Pensaernïaeth Gynaliadwy CyDA. Mae’n bensaer ac addysgwr sydd â brwdfrydedd dros addysgu penseiri mewn amgylchedd diwylliannol a phroffesiynol sy’n newid yn gyflym. Mae ei ethos dylunio wedi’i wreiddio mewn rhanbartholdeb beirniadol; archwilio pensaernïaeth briodol sy’n ymatebol yn ddiwylliannol, yn gymdeithasol ac yn amgylcheddol. Mae wedi addysgu ar bob lefel o israddedig blwyddyn gyntaf i lefel meistr blwyddyn olaf a thu hwnt.

    Delweddau: Myfi Fenwick, Ashleigh Rizza.

    CYSYLLTWCH Â NI

    Eisiau gwybod mwy am astudio yn CyDA? Cysylltwch â Tîm Derbyniadau’r Ysgol Graddedig neu cofrestrwch ar gyfer ein cylchlythyrau e-bost.
    Cysylltwch â ni

    CYSYLLTWCH Â NI
    COFRESTRU AR GYFER E-BOST
  • Teithiau Rhyngweithiol a Rhannu Gwybodaeth 

    Teithiau Rhyngweithiol a Rhannu Gwybodaeth 

    Ymweloddgweithwyr proffesiynol yr amgylchedd adeiledig ac adeiladu â Chanolfan Dechnoleg Amgen (CyDA) ar ddydd Mercher 11 Chwefror 2026 ar gyfer digwyddiad arbennig traws-sector a ddaeth ag aelodau o The Association for Environment Conscious Building, Cymdeithas Frenhinol y Penseiri yng Nghymru (RSAW), y UK Passivhaus Trust, a a Chymdeithas Diogelu Adeiladau Hynafol (SPAB) at ei gilydd.

    Wedi’i gynnal ar safle unigryw CyDA yn Chwarel Llwyngwern, cynigiodd y prynhawn gyfle i’r mynychwyr archwilio adeiladau carbon isel arloesol y  ganolfan, ymchwilio’i threftadaeth a’i thirwedd gyfoethog,a dysgu am ein prosiect ailddatblygu, Cynefin, sy’n llunio dyfodol addysg ac arloesedd cynaliadwyedd yn y ganolfan.

    CAT student and built environment professionals in CAT's rammed earth lecture theatre

    Teithiau Rhyngweithiol a Rhannu Gwybodaeth

    Dechreuodd yr ymweliad gyda theithiau tywys dan arweiniad arbenigwyr CyDA, gan gynnig cipolwg ar archif fyw’r safle o adeiladau carbon isel arloesol a degawdau o arbrofi amgylcheddol.

    Yna ymgasglodd y mynychwyr yn Adeilad WISE am luniaeth a rhwydweithio, lle rhannodd penseiri, ymarferwyr cadwraeth, arbenigwyr Passivhaus, a gweithwyr proffesiynol adeiladu cynaliadwy brofiadau a safbwyntiau o bob cwr o’r sector gyda’i gilydd a chyda myfyrwyr ôl-raddedig CyDA sy’n astudio ar ein MSc mewn Adeiladu Gwyrdd a’n rhaglen Pensaernïaeth Gynaliadwy Rhan 2.

    Sgyrsiau ar Ddyfodol CyDA

    Un o uchafbwyntiau’r digwyddiad oedd sgwrs gan gyfarwyddwr y prosiect ailddatblygu John Challen, a gyflwynodd y diweddaraf ar brosiect Cynefin, menter i ehangu cyfleusterau CyDA a chryfhau ei rôl wrth hyfforddi’r genhedlaeth nesaf o arweinwyr amgylcheddol.

    “Mae’n ysbrydoledig croesawu cymaint o ymarferwyr angerddol o’r sector amgylchedd adeiledig i CyDA ac i rannu’r weledigaeth y tu ôl i’n prosiect ailddatblygu Cynefin. Mae cydweithio ar draws pensaernïaeth, cadwraeth, dylunio ynni isel ac adeiladu cynaliadwy yn hanfodol os ydym am wynebu’r heriau hinsoddol sydd o’n blaenau, ac mae digwyddiadau fel heddiw yn dyfnhau’r cysylltiadau a dysgu ar y cyd sy’n sbarduno cynnydd.” meddai John Challen, Cyfarwyddwr Prosiect Cynefin, cynlluniau ailddatblygu CyDA.

    Tour of the CAT site

    I’r rhai oedd yn dymuno ymestyn eu diwrnod, daeth pryd nos opsiynol ag ymwelwyr ynghyd a myfyrwyr o Ysgol Graddedigion yr Amgylchedd CyDA cyn darlith wadd gan Kate Davies ar y strwythurau pren arbrofol ym Mharc Hooke a daeth â’r digwyddiad i ben gyda thrafodaeth flaengar ar adeiladu cynaliadwy uwch.

    Cryfhau Rhwydweithiau

    Dywedodd Tabitha Binding, o Ymddiriedolaeth Passivhaus, a fynychodd y digwyddiad “Roedd yn bleser mawr mynychu digwyddiad heddiw, wedi’i osod yn erbyn lleoliad hanesyddol cyfoethog adeiladau cynaliadwy a safle chwarel CyDA. Roeddwn i wrth fy modd â’r cyfle i rwydweithio â chynifer o weithwyr proffesiynol o’r sector amgylchedd adeiledig yng Nghanolbarth Cymru ac roedd yn ysbrydoledig cwrdd â siarad â mynychwyr eraill ochr yn ochr â myfyrwyr egnïol, chwilfrydig a brwdfrydig CyDA.”

    Llwyddodd y digwyddiad i feithrin cydweithrediad rhwng sefydliadau, gan yrru dylunio ynni isel, cadwraeth a phensaernïaeth gynaliadwy ledled Cymru. Gyda mwy nag 20 o fynychwyr yn cymryd rhan, dangosodd yr ymweliad yr awydd parhaus am ddysgu ar y cyd ac ymgysylltu traws-ddisgyblaethol wrth lunio amgylchedd adeiledig carbon isel.

    Built environment professionals looking at CAT's MArch students work
    Built environment professionals looking at CAT's MArch students work
    Built environment professionals and CAT students attending a lecture
    CAT students visiting a Passivhaus trust stall at CAT
  • O aelwyd gyffredin i gartref arbennig sero net

    O aelwyd gyffredin i gartref arbennig sero net

    Mae Paul Martin, graddedig CyDA, yn rhannu ei daith tuag at sicrhau statws sero net yn ei dŷ pâr tair ystafell wely a adeiladwyd yn y 1960au, gan ddangos bod ffordd o fyw modern sy’n cael effaith fach yn bosibl i aelwyd gyffredin yn y DU.

    Paul Martin's house and car

    Yn 2010, ar ôl cael fy nghymell gan fy ymweliadau a’m hastudiaethau yn CyDA, penderfynais ei bod hi’n bryd i mi gymryd camau i leihau fy nghyfraniad personol i newid hinsawdd. Yn ystod fy nghwrs BSc, rydw i’n cofio gweld astudiaeth achos o dŷ yn y DU a oedd yn cael ei bweru gan baneli ffotofoltaidd (PV) solar, gyda’r pŵer dros ben yn gwefru cerbyd trydan (EV), a meddyliais, “Hoffwn i wneud hynny!”

    Cymryd y cam cyntaf

    Y cam cyntaf oedd deall fy nefnydd o ynni. Gwneuthum hyn trwy roi mwy o sylw i’m biliau cyfleustodau a chymryd darlleniadau mesurydd ar gyfer trydan, nwy a dŵr. Euthum ati i gyfrifo faint o danwydd yr oeddwn yn ei ddefnyddio a faint o filltiroedd yr oeddwn yn eu teithio yn fy nghar bob blwyddyn. Gyda chymorth cyfleuster cyfrifo ôl troed carbon, amcangyfrifais gyfanswm yr allyriadau CO2 yr oedd modd eu priodoli i’m ffordd o fyw (e.e. fy niet a’r pethau yr oeddwn yn eu prynu) a hefyd, fy nghyfran o seilwaith y DU (gwasanaethau, ffyrdd, ysbytai ac ati). Gan ddefnyddio’r wybodaeth hon, dechreuais amcangyfrif fy ôl bys CO2 – dadansoddiad manwl o’m hallyriadau ar draws gwahanol gategorïau (Ffig.1) – a chyfanswm fy ôl troed (Ffig.2), a oedd wedi fy nghaniatáu i olrhain fy nghynnydd tuag at sero net dros y blynyddoedd.

    Prynais fy nhŷ ym 1995. Roedd gennyf set lawn o ddata ar gyfer 1998 cyn i mi wneud unrhyw newidiadau i’r eiddo, felly dewisais hon fel y flwyddyn a fyddai’n waelodlin er mwyn mesur gwelliannau yn ei herbyn. Ym 1998, ôl troed carbon fy aelwyd oedd 10.7 tunnell o CO2e y flwyddyn.

    Newidiadau ffordd o fyw

    Yn gyntaf, dechreuais ystyried effaith fy newisiadau ffordd o fyw, gan bod y rhain yn gallu cynnig y ffordd gyflymaf o sicrhau newid. Gan ddefnyddio’r cyfleuster cyfrifo ôl troed carbon, cefais ffigwr gwaelodlin o 1tCO2e y flwyddyn.

    Er mwyn lleihau allyriadau ffordd y fyw, roedd angen i mi wneud rhai newidiadau. Newidiais fy niet i fod yn ddiet llysieuol (a newidiais i ddiet figan yn nes ymlaen) a phrynais fwyd organig, ffres a thymhorol o siopau fferm lleol pan oedd modd. Symudais fy nghyfrifon ariannol i fanciau moesegol, sy’n cael eu cefnogi gan elusennau amgylcheddol (gan gynnwys CyDA) a dechreuais fyw yn unol â thair egwyddor – lleihau, ailddefnyddio ac ailgylchu.

    Roedd y dewisiadau hyn wedi lleihau fy allyriadau ffordd o fyw gymaint â 50% neu 0.5tCO2e y flwyddyn. Yn gyffredinol, gwelais y newidiadau hyn yn hawdd i’w gweithredu, heb fawr o effaith o ran y gost.

    View from the house

    Defnydd fy aelwyd o drydan

    Gan feddwl am leihau fy allyriadau yn y cartref, dechreuais gyda fy nefnydd o drydan. Tan 2012, darparwyd yr holl drydan ar gyfer fy nghartref gan y Grid Cenedlaethol.

    • Yn 2012, gosodais aráe PV solar 1.8kWp (cilowat brig) ar fy nho sy’n wynebu y de-ddwyrain.  Manteisiais ar gynllun Tariff Cyflenwi Trydan (FiT) llywodraeth y DU ar y pryd (a ddisodlwyd erbyn hyn gan y Gwarant Allforio Clyfar (SEG)).
    • Yn 2018, gosodais fatri storio trydan plwm-asid 4kWh i gynyddu cyfran y pŵer solar yr oeddwn yn ei ddefnyddio yn bersonol o 25% i 75% a lleihau’r swm yr oeddwn yn ei allforio i’r grid (ar ôl y rhychwant oes disgwyliedig o chwe blynedd, penderfynais uwchraddio i un lithiwm-ion 13.5kWh).
    • Yn 2022, ychwanegais aráe solar eilradd 1kWp ar do fy ngarej sy’n wynebu’r de-orllewin.  Ychwanegais fwy o allu cynhyrchu pŵer adnewyddadwy o gyfran ym Mhrosiect Tyrbin Gwynt Graig Fatha.

    Talais am yr holl fesurau hyn fy hun. Ond roedd yr hyn a gefais yn ôl ar ffurf arbedion mewn costau ynni a refeniw gan FiT a’r tyrbin wedi rhoi arian ar gyfer mwy o fesurau.

    Graph of Paul Martin's annual CO2 emissions

    O ganlyniad i’r newidiadau hyn, mae defnydd ynni trydan blynyddol fy aelwyd o’r grid wedi lleihau 34%, ac mae allyriadau fy nhŷ wedi lleihau gymaint â 0.8tCO2e y flwyddyn.

    Gwresogi

    Ym 1998, roedd y gwres ar gyfer fy nhŷ a’r dŵr yn cael ei ddarparu gan foeler nwy aneffeithlon o’r 1970au a chan reiddiaduron.  Nid oedd unrhyw ddeunydd inswleiddio yn y llofft na’r waliau ceudod.  Roedd gen i ffenestri gwydr dwbl a drysau patio o’r 1980au a drysau pren allanol a oedd yn gollwng dŵr.

    Yn 2005, cyn i mi ddechrau gwneud ymdrech ymwybodol i leihau fy ôl troed carbon, euthum ati i wneud rhai gwelliannau i’r cartref.  Gosodais ddrws ffrynt a drysau patio newydd a llenwais ddrws ochr â brics.  Disodlais do gwastad.  Gosodais ddeunydd inswleiddio ffeibr gwlân 150mm yn y prif llofft.  A gosodais foeler cyddwyso nwy a oedd yn 90% o ran ei effeithlonrwydd yn lle’r hen foeler, ynghyd â phibellau a rheiddiaduron newydd.

    Yn nes ymlaen, gan fanteisio ar grant gan Lywodraeth Cymru, euthum ati i sicrhau gwelliant o ran y gwres a oedd yn cael ei golli o ffabrig yr adeilad a thrwy ymdreiddiad, trwy osod deunydd inswleiddio yn y waliau ceudod, ychwanegu at y deunydd inswleiddio yn y llofft i 300mm, a selio mannau lle’r oedd aer yn dianc.  Disodlais y ffenestri gydag unedau gwydr dwbl allyriadau isel, wedi’u llenwi ag Argon ac a oedd yn sicrhau safon A, gan ddal gwres i mewn a manteisio i’r eithaf ar ynni haul goddefol.

    Yna yn 2023, disodlais y boeler nwy a oedd yn 18 oed gyda phwmp gwres o’r aer 5kW, a oedd yn golygu bod fy ngofod a’m dŵr yn cael eu gwresogi gan drydan.  Er mwyn gwneud hyn, manteisiais ar grant* o £7,500 gan Lywodraeth y DU.  Yn ystod y flwyddyn gyntaf, roedd hwn wedi rhoi cyfernod perfformiad (COP) o 4.01.  Yn ei hanfod, mae pob uned o fewnbwn trydanol yn darparu pedair uned o wres, effeithlonrwydd o 400%, o’i gymharu â 90% ar gyfer boeler nwy newydd.

    Roedd y mesurau hyn wedi lleihau fy nefnydd o ynni blynyddol er mwyn gwresogi’r gofod a’r dŵr gymaint ag 84%, a lleihau fy allyriadau gymaint â 2.7tCO2e y flwyddyn.

    Teithio

    Fel defnyddiwr cadair olwyn, byddaf yn gwneud fy holl deithio personol mewn car.  Ar ddiwedd 2011, newidiais fy nghar petrol i gar hybrid ysgafn, gan arbed 1.4tCO2e y flwyddyn.  Dair blynedd yn ddiweddarach, llwyddais i uwchraddio unwaith eto, gan brynu cerbyd trydan batri 100%, gan arbed 0.5tCO2e pellach y flwyddyn.

    Yn 2024, gan bod cyfran uwch o drydan y grid yn dod o ffynonellau adnewyddadwy, sef gwynt yn arbennig, lleihawyd fy allyriadau blynyddol trwy deithio mewn car gymaint â 79% neu 2.2tCO2e y flwyddyn.  Mae hyn er gwaethaf y ffaith fy mod wedi teithio 4,000 o filltiroedd yn fwy yn ystod y flwyddyn.

    Mae modd gwefru’r cerbyd trydan gan bŵer solar yn gyfan gwbl yn ystod yr haf hefyd gan fy mod wedi ychwanegu’r aráe solar eilradd – dim cost, dim allyriadau.

    Defnydd dŵr

    Rydw i wedi lleihau cyfanswm y dŵr yr wyf yn ei ddefnyddio trwy gynaeafu dŵr, gosod teclynnau llif isel ar arllwysfeydd, defnyddio amserydd ar y gawod, cael cawod yn lle bath, a defnyddio peiriant golchi llestri yn hytrach na llenwi’r sinc. Mae cyfanswm y dŵr yr wyf yn ei ddefnyddio bob blwyddyn wedi gostwng 80%, gan arwain at ostyngiadau o
    0.04tCO2e y flwyddyn o ran allyriadau.

    Seilwaith

    Caiff allyriadau eu priodoli i’r seilwaith yr ydym yn ei ddefnyddio, fel gwasanaethau, ffyrdd, ysbytai ac ati. Nid oes modd rheoli’r rhain yn bersonol, felly maent wedi aros yr un fath yn ystod y cyfnod.

    Cefais y ffigwr o’r cyfleuster cyfrifo ôl troed carbon a ddefnyddiais – 2.75tCO2e y flwyddyn ar gyfer pob dinesydd yn y DU.

    Er mwyn gwrthbwyso rhai o’r allyriadau hyn, defnyddiais secwestriad naturiol trwy roi rhodd flynyddol i Goed Cadw i blannu gwerth 25m2 o goetir. Plannais 14 o goed brodorol ar y safle, creais ddau bwll, tyfais wal werdd a rhoddais do gwyrdd bywlys helaeth ar fy estyniad sydd â tho gwastad. Rydw i’n ffodus bod gennyf ardd fawr, sy’n caniatáu i mi wneud y pethau hyn.

    Effaith gyffredinol

    O ganlyniad i’r mesurau a ddisgrifiwyd uchod, erbyn 2024, roedd cyfanswm fy allyriadau carbon wedi lleihau 79% neu 8.5tCO2e y flwyddyn o’i gymharu â gwaelodlin 1998, o 10.7tCO2e i 2.2tCO2e.

    Ymhellach, roedd fy allyriadau i y gallwn eu rheoli yn bersonol, heb gynnwys y seilwaith, wedi creu ffigwr negyddol o
    -0.5tCO2 e yn 2024. Mae Ffig. 2 yn dangos y gostyngiad o ran allyriadau carbon yn ystod y cyfnod, gan gymharu cyfanswm fy ôl troed, allyriadau y gallaf eu rheoli yn bersonol, a’r targed y pen ar gyfer y DU.

    Graph of Paul Martin's Personal Carbon Footprint
    Ffig.2 Fy allyriadau CO2e blynyddol o 2011 i 2024, gan gynnwys gwaelodlin 1998

    Bellach, mae fy nghartref a’m ffordd o fyw yn rhydd rhag tanwydd ffosil, ac mae’r tŷ yn un o’r SuperHomes, rhwydwaith o gartrefi effeithlon o ran ynni ac y gwnaethpwyd gwaith ôl-osod arnynt, a aseswyd gan y Sefydliad Ynni Cenedlaethol. Erbyn hyn, mae gennyf dŷ sy’n cael ei bweru gan ynni solar ac mae’r ynni dros ben yn gwefru cerbyd trydan – rydw i wedi llwyddo i gyrraedd y nod!

    Am yr Awdur

    Ar ôl astudio gradd BSc mewn Astudiaethau Amgylcheddol a Diploma mewn Polisi Amgylcheddol, yna gradd MSc mewn Cynaliadwyedd mewn Darpariaeth Ynni a Rheoli’r Galw yn CyDA, mae Paul bellach yn ysgrifennu erthyglau a blog ar ecofuturist.net ynghylch sicrhau ei ffordd o fyw net sero o ran carbon. Mae hefyd yn gyd-sylfaenydd ac yn gyfarwyddwr EVA Cymru, corff cynrychioliadol cenedlaethol Cymru ar gyfer perchnogion a gyrwyr cerbydau trydan.

  • Sgwrs gydag Andy Baylis, un o raddedigion CyDA 

    Sgwrs gydag Andy Baylis, un o raddedigion CyDA 

    Mae Andy Baylis yn raddedig o gwrs Feistr Adeiladu Gwyrdd CyDA, yn gyfarwyddwr sefydlol Jengo Sustainable Design ac fe benodwyd yn ddiweddar fel ymddiriedolwr CyDA.

    Rydym wrth ein bodd i fod yn sgwrsio ag ef am arferion adeiladu cynaliadwy arloesol ei gwmni a pha ddylanwad gafodd ei astudiaethau ôl-raddedig yn CyDA ar ei ymagwedd at ddylunio cynaliadwy.

    Andy Bayliss

    C: Hyfryd cael sgwrsio gyda chi Andy. Allwch chi ddweud ychydig wrthym am eich cefndir a’r hyn a arweiniodd at eich gyrfa mewn dylunio a pheirianneg gynaliadwy? 

    Rwy’n beiriannydd adeiladu sifil siartredig ac rwyf wedi gweithio ym maes adeiladu ers bron i 30 mlynedd, yn bennaf i gwmnïau ymgynghori peirianneg prif ffrwd mewn uwch-rolau cyflawni prosiectau, rheoli pobl a datblygu busnesau. Rwyf wedi bod yn angerddol am gynaliadwyedd ers degawdau ond, ar wahân i’m prosiect hunan-adeiladu gwellt, nid oeddwn wedi llwyddo i berswadio fy nghyflogwyr i weithio mewn modd cynaliadwy, felly penderfynais wneud y radd Feistr mewn Adeiladu Gwyrdd i archwilio gyrfa newydd mewn dylunio a pheirianneg gynaliadwy. 

    C: Sut mae eich Gradd Feistr mewn Adeiladu Gwyrdd o CyDA wedi dylanwadu ar y ffordd yr ydych chi’n mynd i’r afael a dylunio cynaliadwy? 

    Er fy mod yn Beiriannydd Adeiladu profiadol, dyma’r hyn a ddysgais yn CyDA yn trawsnewid fy hyder wrth gyflawni prosiectau dylunio isel eu heffaith. Caniataodd astudiaeth ôl-raddedig i mi gymhwyso fy ngwybodaeth am effeithiau hinsawdd ac amgylcheddol ar yr amgylchedd adeiledig i’m hymgynghoriaeth newydd. 

    Roedd yn brofiad anhygoel astudio ar safle CyDA yn ystod yr wythnosau addysgu, cwrdd â chyd-fyfyrwyr gwych a dysgu gan staff ysbrydoledig a gwybodus. Roedd yn newid rhyddhaol ar ôl gweithio mewn proffesiwn adeiladu prif ffrwd hynod straenus. 

    C: A allwch chi ddisgrifio rhai o’r prosiectau allweddol y mae Jengo wedi’u gwneud, a’r deunyddiau a’r dulliau cynaliadwy a ddefnyddiwyd? 

    Dros y pedair blynedd diwethaf, rwyf wedi symud ymlaen o adeiladu preswyl safonol i ddylunio prosiectau ffrâm bren ac ôl-osod ar y mwyafrif. Mae prosiectau allweddol yn cynnwys cartref Passivhaus ar gyfer Janna Lann Lomas a bu raddio o CyDA hefyd, ochr yn ochr â sawl adeilad ffrâm bren Passivhaus arall. Rwyf hefyd yn ymgymryd â’r rhan fwyaf o waith dylunio ffrâmiau pren ar gyfer Broadaxe Timber Frames. Rhan gynyddol arall o fy ngwaith yw prosiectau ôl-osod ac addasu mewn adeiladau hanesyddol cerrig. 

    C: Beth yw rhai o’r heriau mwyaf rydych chi wedi’u hwynebu wrth hyrwyddo arferion adeiladu cynaliadwy? 

    Nid oes gan rai penseiri, cleientiaid a chontractwyr ddiddordeb mewn deunyddiau anghonfensiynol ac maent yn anwybyddu neu’n gwrthsefyll atebion amgen is-garbon. Yn gynyddol, rwyf bellach yn gwrthod ymgymryd â phrosiectau yr wyf yn eu hystyried yn wastraffus neu sydd uchel eu heffaith. Fodd bynnag, mae gwelliant graddol i’w gael mewn gwybodaeth trwy waith sefydliadau fel IStructE ac ACAN ac rwy’n credu fod gan  gyrsiau Meistr CyDA y gallu i drawsnewid dulliau llawer o ddylunwyr ac ymgynghorwyr. 

    C: Sut ydych chi’n gweld y diwydiant adeiladu yn esblygu i ymdopi â heriau newid hinsawdd, bioamrywiaeth a llygredd? 

    Er bod yr atebion yn bodoli, mae rhwystrau enfawr i newid fel y disgrifir yn fy nhraethawd hir ar Ddylunio Sylfeini a Lloriau Gwaelod Cynaliadwy. Mae’r rhain yn amrywio o sgiliau, cadwyni cyflenwi, materion caffael, cydymffurfio â deddfwriaethau a rheoliadau, yswiriant, diffyg dulliau cylchol a diffyg cymhelliant ac amharodrwydd cyffredinol i newid neu reoli risgiau’n wahanol. Er mwyn ymateb i’r heriau hyn, rwy’n gobeithio parhau i ddarparu atebion adeiladu is eu heffaith, addysgu mwy o fewn y diwydiant a gwneud gwahaniaeth fel ymddiriedolwr CyDA. 

    C: Fe wnaethoch chi ailymuno â ni’n ddiweddar fel ymddiriedolwr CyDA; sut ydych chi’n rhagweld eich rôl yn CyDA yn cyfrannu at ddyfodol mwy cynaliadwy? 

    Rwyf bellach yn cael gweithio gyda dylunwyr a chleientiaid o’r un anian ar brosiectau carbon isel blaengar, a gobeithio y gall fy ngwybodaeth am ddylunio a datblygu cynorthwyo’r datblygiad sydd ar ddod yn CyDA, cynlluniau ôl-osod a’r Ysgol Raddedig ar lefel strategol. 

    C: Ac yn olaf, pa gyngor fyddech chi’n ei roi i beirianwyr a dylunwyr uchelgeisiol sydd eisiau canolbwyntio ar gynaliadwyedd? 

    Roedd astudio yn CyDA yn brofiad rhyddhaol ac ysbrydoledig sydd wedi arwain at drawsnewidiad yn fy ngyrfa a’m ffordd o fyw. Gwnewch Radd Feistr mewn Adeiladu Gwyrdd yn CyDA! 

    Wedi’ch ysbrydoli gan stori Andy? 

    Mae amser o hyd i wneud cais i astudio yn CyDA ym mis Medi. Dysgwch fwy am ein Gradd Feistr mewn Adeiladu Gwyrdd ac astudio yn CyDA drwy gysylltu â’n Tîm Derbyniadau: study@cat.org.uk 01654 705974.

    Moat House Lane
    Andy's own house in Worcester
    Moat House Lane – refurb of old cottage
    Extension to Victorian House
    East Street Hereford

     

  • CyDA yn y ‘Triumph of Art’ 

    CyDA yn y ‘Triumph of Art’ 

    Fel rhan o ddathliadau Daucanmlwyddiant yr Oriel Genedlaethol, daeth Triumph of Art – prosiect cenedlaethol gan yr artist Jeremy Deller – â sefydliadau o bob cwr o’r DU ynghyd i ddathlu rôl celf, diwylliant a bywyd dinesig wrth lunio ein cymunedau. Roedd Canolfan y Dechnoleg Amgen yn falch o fod yn gydweithiwr ac yn bartner arddangos yn y digwyddiad rhyfeddol hwn.

    Yn Sgwâr Trafalgar, nodwyd presenoldeb CyDA gan osodiad pensaernïol pwerus a chyfres o weithdai ymarferol, pob un wedi’i wreiddio mewn cynaliadwyedd, creadigrwydd a chymuned. Cynigiodd y digwyddiad gyfle unigryw i arddangos ethos CyDA a gwaith ei myfyrwyr ar lwyfan cenedlaethol.

    “Roedd CyDA wrth eu bodd yn cydweithio â Jeremy Deller ar gomisiwn Triumph of Art ar gyfer daucanmlwyddiant yr Oriel Genedlaethol dros y flwyddyn ddiwethaf, gan arwain at yr arddangosfa ysblennydd undydd yn Sgwâr Trafalgar. Roedd yn ysbrydoledig gweld pafiliwn myfyrwyr CyDA “Gorsedd”, yn dod â phalet o bridd a llechi Cymreig o Chwarel Llwyngwern i’r ddinas ac i weld yr oriau lawer o grefft gan y myfyrwyr a’r gwirfoddolwyr yn gwehyddu helyg yn dwyn ffrwyth. Fe wnaethon ni hefyd fwynhau hwyluso gweithdai lluniadu siarcol ac adeiladu pridd a chael y cyfle i siarad ag aelodau’r cyhoedd am waith hanfodol CyDA yn darparu sgiliau ar gyfer y dyfodol.” - Eileen Kinsman, Cyd-brif Swyddog Gweithredol CyDA 

    Gorsedd - student build being used by a band

    Ymgynulliad o Gefnogwyr CyDA 

    Dechreuodd y diwrnod gyda chynulliad boreol i rai o gefnogwyr hir dymor CyDA, gan gynnig cyfle i gysylltu a rhannu diweddariadau ar waith CyDA, a dathlu’r achlysur gyda’n gilydd. Ar ôl crynodeb o adeiladwaith ‘Gorsedd’ gan myfyrwyr Jordan Hau a Brandon Roberts, cafodd gwesteion eu hebrwng i arddangosfa CyDA yn Sgwâr Trafalgar i archwilio adeiladwaith a gweithdai’r myfyrwyr yn uniongyrchol.

    Roedd y digwyddiad arbennig hwn yn gyfle i ddiolch i gefnogwyr CyDA ac arddangos effaith eu cyfraniadau wrth alluogi profiadau addysgol trawsnewidiol ac ymgysylltu â’r cyhoedd.

    “Roedd yn hyfryd gweld yr amrywiaeth o weithgareddau a phobl o bob oed yn cael hwyl ond yn dysgu ar yr un pryd o weithgareddau CyDA. Roedd yn gyfarfyddiad hynod ddifyr, cyfoethog a bywiog gyda phob aelod o staff CyDA ar lawr gwlad hefyd. Mor galonogol gweld cymaint o bobl ifanc brwdfrydig hefyd.” – Cefnogwr CyDA

    Gorymdaith

    Ymunodd myfyrwyr CyDA â chydweithwyr eraill yn nigwyddiad Triumph of Art ar gyfer yr orymdaith Bacchanalian trwy Whitehall i Sgwâr Trafalgar, gan gario’r faner a grëwyd ar gyfer CyDA gan y gwneuthurwr baneri Ed Hall.

    CAT banner in the Triumph of Art Procession
    CAT banner in the Triumph of Art Procession
    CAT banner in the Triumph of Art Procession

    Rhannu Sgiliau ac Ysbrydoli Dyfodolau

    Ochr yn ochr â gosodiad y ‘Gorsedd’, cynhaliodd myfyrwyr a staff addysgu CyDA weithdy yn arddangos Pridd Cywasgedig (Rammed Earth) fel deunydd adeiladu cynaliadwy a hwylusodd tîm addysg CyDA ofod lluniadu creadigol i ddychmygu dyfodol cynaliadwy.

    Mae gwaith addysg CyDA mor effeithiol oherwydd ein bod yn credu ym mhwysigrwydd gweld, datblygu a defnyddio atebion ymarferol yn uniongyrchol. Mae ysbrydoli pobl trwy waith ymarferol gyda deunyddiau neu drwy ddychmygu sut olwg fyddai ar ddyfodol gwyrdd yn rhan allweddol o ymweliadau grŵp, gwirfoddoli a hyfforddiant CyDA.

    Ochr yn ochr â’n gweithdai, roeddem yn gallu siarad â’r mynychwyr am CyDA a’n gwaith yn rhannu atebion i’r argyfwng hinsawdd. Roedd yn bleser siarad â chynifer o bobl â diddordeb a brwdfrydedd, llawer ohonynt eisoes yn ymwybodol o CyDA neu wedi ymweld yn y gorffennol.

    Plinthau Pridd Cywasgedig

    Wedi’u hysbrydoli gan blinthau Sgwâr Trafalgar, gwahoddwyd ymwelwyr i greu fersiynau bach gan ddefnyddio pridd wedi’i ramio—techneg adeiladu draddodiadol a chynaliadwy a ddefnyddir yn helaeth yn CyDA. Cefnogwyd y gweithgaredd gan Rescued Clay sydd wedi’u lleoli ym Mharc Royal yn Llundain, a chyflenwodd y clai a ddefnyddiwyd ar y diwrnod.

    “Roedd yn hyfryd cael gwahoddiad i fod yn rhan o’r diwrnod a chyflenwi clai i CyDA ar gyfer y gweithdai pridd wedi’i ramio. Cafodd y clai ei adfer o safleoedd adeiladu lleol, gan ddangos sut y gellir ailddychmygu ac ailddefnyddio deunyddiau gwastraff” – Prashant Patel, Rescued Clay 

    Gweithdy Creu Gweledigaeth Siarcol

    Cymerodd y cyfranogwyr ran hefyd mewn gweithdy creu gweledigaeth, gan ddefnyddio siarcol a wnaed o ddarnau helyg o adeilad y ‘Gorsedd’. Anogodd y gweithgaredd bobl o bob oed i lunio eu gweledigaethau o ddyfodol cadarnhaol—un lle mae dynoliaeth wedi codi i heriau’r argyfyngau hinsawdd a bioamrywiaeth.

    Helpodd awgrymiadau lluniadu syml a chanllawiau gweledol i’r broses gwneud siarcol i wneud y gweithgaredd yn hygyrch i bawb.

    Attendees draw their visions of a sustainable future with charcoal
    Visitor draws their vision of a sustainable future with charcoal
    Girl draws her vision of a sustainable future with charcoal

    Gorsedd 

    Wrth wraidd cyfraniad CyDA oedd ’Gorsedd’— gosodiad pensaernïol trawiadol wedi’i ddylunio a’i adeiladu gan fyfyrwyr o Radd Meistr Rhan II mewn Pensaernïaeth Gynaliadwy CyDA, sydd wedi’i hachredu gan ARB. Wedi’i ddatblygu yn ystod eu modiwl ‘Build’, mewn cydweithrediad â Jeremy Deller, Oriel Mostyn yn Llandudno, a’r Oriel Genedlaethol.

    “Mae hwn wedi bod yn brosiect cyffrous, heriol ac ysbrydoledig i fod yn rhan ohono. Y cyfle i fod yn ymarferol mewn amgylchedd mor gefnogol yw’r union beth roeddwn i eisiau gan fy ngradd Meistr yn CyDA.”
    — Hannah Maxey, myfyrwraig CyDA 

    Mae ‘Gorsedd’ yn tynnu ar fytholeg Geltaidd, defodau Derwyddol, a hanes rhyfel yr Oriel Genedlaethol. Wedi’i hadeiladu gan ddefnyddio pren Cymreig, helyg o Wlad yr Haf, llechi o Chwarel Llwyngwern CyDA, a phren haenog wedi’i adfer o ReCollective, mae’r strwythur yn ddathliad o ddeunyddiau naturiol ac ymdrech ar y cyd. Cefnogwyd myfyrwyr gan diwtoriaid, graddedigion CyDA, a chydweithwyr, gan gynnwys Momentum Engineering.

    “Rydym wedi bod yn darparu cefnogaeth beirianyddol i ddylunio strwythurau a grëwyd yn ystod Wythnos ‘Build’ ers dros 20 mlynedd ac mae Triumph of Arts yn un o’r prosiectau mwyaf a wnaed.”
    — Richard Heath, Momentum Engineering 

    Roedd yr adeiladu ei hun yn weithred berfformiadol yn adleisio technegau codi ysguboriau traddodiadol. Codwyd y ffrâm yn gyfan gwbl â llaw mewn arddangosfa goreograffig o waith tîm a symlrwydd.

    Willow Panels being made at Community WIllow Weaving Workshops.
    CAT’s Sustainable Architecture students with their Triumph of Art structure
    raising Gorsedd
    CAT’s Sustainable Architecture students with their Triumph of Art structure

    Roedd ‘Gorsedd’ a’r gweithdai yn Sgwâr Trafalgar yn fwy na digwyddiad undydd—roeddent yn ddathliad o’r hyn sy’n bosibl pan fyddwn yn adeiladu gyda’n gilydd. Ers hynny mae’r myfyrwyr y tu ôl i’r prosiect wedi ffurfio Studio CLAASH, cydweithfa ddylunio ac adeiladu a fydd yn cario’r momentwm hwn ymlaen.

    Mae cynlluniau eisoes ar y gweill i ddod â’r Orsedd yn ôl i CyDA ar gyfer digwyddiad, gan barhau i rannu neges o newid cynaliadwy, wedi’i yrru gan y gymuned. 

    Gorsedd installation at the Triumph of Art
    View of Trafalgar Square through the top of Gorsedd
    Visitors to our stall at the Triumph of Art
    CAT workshop at the Triumph of Art
    CAT at the Triumph of Art

    Ymwelwch CyDA yn nigwyddiadau ledled Cymru’r haf hwn  

    Yr haf hwn, byddwn hefyd yn mynychu gwyliau a digwyddiadau eraill yng Nghymru, gan rannu ein gwaith a chysylltu â’r rhai sy’n mynychu.

    Dewch i ymweld â ni rhwng 2 a 9 Awst yn Hwb Sector Gwirfoddol WCVA yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Wrecsam neu os ydych chi’n mynychu Gŵyl Green Man rhwng 15 a 18 Awst dewch i ddweud helo wrthym ni yn Einsteins Garden.

  • O CyDA i Sgwâr Trafalgar: Myfyrwyr yn Dadorchuddio ‘Gorsedd’

    O CyDA i Sgwâr Trafalgar: Myfyrwyr yn Dadorchuddio ‘Gorsedd’

    Fel rhan o ddathliad Daucanmlwyddiant yr Oriel Genedlaethol, y Triumph of Art, daeth myfyrwyr o Ysgol Graddedig yr Amgylchedd CyDA â strwythur newydd pwerus yn fyw yng nghalon Llundain.
    Mae’r ‘Orsedd’ yn adeiladwaith pensaernïol trawiadol wedi’i ddylunio a’i adeiladu gan grŵp o fyfyrwyr ar y cwrs Feistr mewn Pensaernïaeth Gynaliadwy, yn ystod eu modiwl Adeiladu mewn cydweithrediad â’r artist Jeremy Deller, Oriel Mostyn yn Llandudno a’r Oriel Genedlaethol.

    A Structure Rooted in Sustainability  

    A’i wreiddiau’n gorwedd yn ethos CyDA o gynaliadwyedd ymarferol wedi’i arwain yn gymunedol, mae Gorsedd yn fwy na llwyfan – mae’n symbol o weithrediad ar y cyd, etifeddiaeth ddiwylliannol, a phwysau taer yr argyfwng ecolegol. Wedi’i godi gan ddefnyddio pren Cymreig, helyg o Wlad yr Haf, Pren Haenog wedi’i ddarparu gan ReCollective (asiantaeth deunyddiau wedi’i sefydlu gan raddedigion o CyDA) a llechi o Chwarel Llwyngwern CyDA, mae’r strwythur yn tynnu ar ysbrydoliaeth o gylchoedd cerrig, arferion derwyddon, a hanes adeg rhyfel yr Oriel Genedlaethol o storio’n ddiogel yn Chwarel Manod.

    Mae’r prosiect yma yn rhan o fodiwl adeiladu CyDA ac yn rhan unigryw sydd wrth raidd ein Meistr Rhan II mewn Pensaernïaeth Gynaliadwy wedi’i achredu gan ARB. Mae’r cwrs yn cydweddu theori dylunio gydag adeiladu ymarferol, gan rymuso myfyrwyr i archwilio deunyddiau carbon-isel, technegau gwerinol, ac ymrwymiad cymunedol.
    Mae’r modiwl adeiladu yn galluogi myfyrwyr i ymdrwytho yn yr elfennau ymarferol o weithredu dyluniadau ac adeiladu drwy droi llaw at weithdai adeiladu a gweithio ar friffiau ar gyfer cleientiaid byw. Mae’r adeileddau a ‘i dylunnir a’i hadeiladir bob blwyddyn ar y modiwl yn pwysleisio ar gynaliadwyedd, gwastraff minimol, cyrchu cyfrifol a hyblygrwydd.

    Dywedodd fyfyriwr CyDA, Louis Parry-Jones “Un o elfennau allweddol y Radd Feistr mewn Pensaernïaeth Gynaliadwy yn CyDA a ddenodd fi at y cwrs o’r cychwyn cyntaf, oedd y modiwl Adeiladu. Fyddwn i byth wedi dychmygu y byddai’r Oriel Genedlaethol yn dod atom gyda briff mor gyffrous ar gyfer y modiwl! Rydw i wedi dysgu cymaint o’r broses ddylunio ac adeiladu a chredaf y bydd yn amhrisiadwy i fy ngwaith yn y dyfodol.”

    Wedi’i adeiladu gan ddwylo niferus: Adeiladwaith Perfformiadol 

    Roedd yr adeiladwaith yn gamp mewn cydweithio, gan adleisio technegau traddodiadol o godi ysguboriau a hwylbrenni. Fe godwyd y ffrâm yn gwbl â llaw, digwyddiad prin iawn dyddiau hyn, dros ddydd Iau a dydd Gwener cyn y digwyddiad ar ddydd Sadwrn 26 Gorffennaf. Gan ddefnyddio symudiadau wedi’u coreograffi, roedd y codi yn fynegiant perfformiadol o waith tîm yn dathlu’r hyn y gellir ei gyflawni pan ystyriwn ffyrdd symlach o wneud pethau, dysgu o’r gorffennol, canolbwyntio ar offer sydd gennym yn barod a chydweithio tuag at ddiben cyffredin.


    Mae Gorsedd yn deillio o ddwylo niferus yn gweithio tuag at amcan wedi’i rannu. O’r myfyrwyr, y tiwtoriaid yr MArch Gwyn Stacey a Dieter Brandstätter, Jenny Hall, Simon Elliston a raddiodd o CyDA a chydweithredwyr o Momentum Engineering.

    Dywedodd Richard Heath o Momentum Engineering, ymgynghoriaeth peirianneg strwythurol a sifil sy’n arbenigo mewn dylunio ac adeiladu gyda phren “Rydym wedi bod yn darparu cefnogaeth peirianneg i’r strwythurau a’i dylunnir a’u codir yn ystod Wythnos Adeiladu CyDA ers dros 20 mlynedd, ac mae’r Triumph of Art yn un o’r prosiectau mwyaf a wnaed! Rydym wedi bod yn darparu cyngor peirianneg strwythurol ar ddulliau dylunio a hunan-adeiladu’r myfyrwyr ar gyfer y strwythur pren ac wedi arolygu’r strwythur wedi’i godi yn Sgwâr Trafalgar cyn ei ddefnydd yn nathliadau Daucanmlwyddiant yr Oriel Genedlaethol.”

    Willow Panels being made at Community WIllow Weaving Workshops.

    Drwy gydol y gwaith adeiladu, mae myfyrwyr wedi cael cymorth gan aelodau o gymuned CyDA ac aelodau o’r cyhoedd lleol i wehyddu helyg gan ddefnyddio technegau syml i ffurfio’r fframiau sy’n ffurfio to’r strwythur.

    “Mae’r gefnogaeth a gawsom gan ein tiwtoriaid, ein cyd-ddisgyblion a chymuned ehangach CyDA dros y flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn eithriadol; ni allem fod wedi cwblhau’r prosiect hwn hebddo. Mae symbolaeth y prosiect wedi’i gwreiddio’n ddwfn yn ein profiadau yn CyDA gan ddod â chymuned at ei gilydd.” Anna Karien-Drost, myfyrwraig CyDA 

    Woven Willow Panels adorn the timber structure

    Etifeddiaeth sy’n estyn tu hwnt i Sgwâr Trafalgar 

    Mae’r myfyrwyr a oedd yn rhan o’r Adeiladu Hannah Maxey, Anna Drost, Alfie Hatch, Cat San, Sam Garbett a Louis Parry-Jones hefyd wedi mynd ymlaen i sefydlu Studio CLAASH, cydweithfa ddylunio ac adeiladu y byddant yn parhau gydag ar ôl iddynt gwblhau eu hastudiaethau yn CyDA.
    Er bod ymddangosiad cyntaf yr Orsedd yn Sgwâr Trafalgar, rydym am ei ddefnyddio eto ar gyfer digwyddiad yn CyDA y flwyddyn nesaf a gobeithio yn y dyfodol mewn gwyliau a digwyddiadau eraill ledled y wlad, gan barhau i rannu neges CyDA o newid cynaliadwy, wedi’i yrru gan y gymuned a’r gamp drawiadol y mae ein carfan o fyfyrwyr wedi’i chyflawni yn ystod eu hastudiaethau.

    Architecture student on a computer

    Recordiad o ddiwrnod agored rhithwir

    Wedi colli cyfle i ymuno â Diwrnod Agored Ysgol Graddedig CyDA yn fyw? Daliwch i fyny trwy wylio recordiad o’n diwrnod agored rhithwir diweddaraf. 

    Cofrestrwch i wylio →

  • CyDA a myfyrwyr i ymuno â’r digwyddiad ‘Triumph of Art’

    CyDA a myfyrwyr i ymuno â’r digwyddiad ‘Triumph of Art’

    Mae Canolfan y Dechnoleg Amgen (CyDA) a myfyrwyr eu Ysgol Graddedig yn eich gwahodd i ymuno â nhw yn Sgwâr Trafalgar ar 26 Gorffennaf 2025 i ddathlu Daucanmlwyddiant yr Oriel Genedlaethol.

    Mae’r digwyddiad hwn yn rhan o ‘The Triumph of Art’, prosiect cenedlaethol gan yr artist Jeremy Deller. Fe’i comisiynwyd gan yr Oriel Genedlaethol, Llundain, fel rhan o NG200, ei dathliadau Daucanmlwyddiant

    Ymunwch a ni yn Sgwâr Trafalgar

    Mae CyDA yn falch o fod yn gydweithredwr ac yn bartner arddangos yn y digwyddiad rhyfeddol hwn, sy’n tynnu sylw at rôl celf, diwylliant a bywyd dinesig wrth lunio ein cymunedau. Fel rhan o’r rhaglen gydweithredol, bydd presenoldeb CyDA yn Sgwâr Trafalgar yn arddangos ein hymrwymiad i gynaliadwyedd a newid positif trwy arddangosfa adeiladol drawiadol a gweithgareddau ymgysylltedig mewn sgiliau gwyrdd, ochr yn ochr â sefydliadau eraill o bob cwr o’r DU.

    Mae myfyrwyr Pensaernïaeth Gynaliadwy CyDA hefyd wedi bod yn gweithio gydag Oriel Mostyn, Llandudno a’r Oriel Genedlaethol, Llundain, i ddylunio a chodi adeiledd a chaiff ei ddadorchuddio am y tro cyntaf yn y dathliad unigryw yn Sgwâr Trafalgar ac mae wedi’i ysbrydoli gan sawl ffynhonnell, yn enwedig etifeddiaeth CyDA o hunan-adeiladu a gweithio gyda deunyddiau naturiol.

    Cydweithrediad myfyrwyr CyDA gyda’r Oriel Genedlaethol ac Oriel Mostyn

    Fe ddyluniwyd y strwythur gan y myfyrwyr Hannah Maxey ac Anna Drost, ac fe’i ymunwyd gan cyd-fyfyrwyr o gwrs MArch Pensaernïaeth Gynaliadwy CyDA (Alfie Hatch, Cat San, Sam Garbett a Louis Parry-Jones), ac fe’i cefnogwyd gan yr Uwch Ddarlithydd, Gwyn Stacey, a Momentum Engineering i’w adeiladu fel rhan o Wythnos Adeiladu CyDA, sy’n cynnig cyfle i fyfyrwyr ennill dealltwriaeth o ddetholiad o systemau adeiladu cynaliadwy trwy weithdai adeiladu ymarferol.

    Drwy gydol y broses adeiladu, mae myfyrwyr wedi cael cymorth gan aelodau o gymuned CyDA ac aelodau o’r cyhoedd lleol gyda gwehyddu helyg gan ddefnyddio technegau syml i ffurfio’r fframiau sy’n rhan o do’r strwythur.

    Dywedodd y fyfyrwr Hannah Maxey, “Mae hwn wedi bod yn brosiect cyffrous, heriol ac ysbrydoledig i fod yn rhan ohono. Mae’r sgiliau rydw i wedi’u meithrin wrth weithio fel rhan o dîm i fynd â’r prosiect o’r briff i’r gwaith adeiladu yn afrifed, – o gysylltu â Jeremy Deller ac Oriel Mostyn, ymchwilio ac amlinellu deunyddiau, i wella fy hyder yn y gweithdy. Y cyfle i gael profiad ymarferol mewn amgylchedd mor gefnogol yw’n union yr hyn yr oeddwn ei eisiau o fy ngradd Meistr yn CyDA. Ar ben hyn, mae’n arbennig o gyffrous y bydd y prosiect yn mynd ymlaen i arddangos harddwch deunyddiau naturiol yng nghanol Llundain.”

    Dywedodd Cyd-Brif Swyddog Gweithredol CyDA, Eileen Kinsman, “Mae’n wych i CyDA allu rhannu ein gwaith fel elusen ar y raddfa hon, ac yn un o ddigwyddiadau mwyaf creadigol y flwyddyn. Mae wedi bod yn ysbrydoledig gweld sut mae ein myfyrwyr dros y flwyddyn ddiwethaf wedi gweithredu eu dysgu a’u dealltwriaeth o dylunio ac adeiladu’n gynaliadwy drwy weithio’n ymarferol gyda Jeremy Deller a’r tîm o Oriel Mostyn a’r Oriel Genedlaethol fel rhan o’u prosiect Adeiladu. Mae wedi bod yn bleser mawr gweld yr adeilad yn dod yn fyw, ac rydym yn gyffrous i’w weld (yr adeilad) yn cael ei ddatgelu’r haf hwn yn Sgwâr Trafalgar.”

    Dysgwch fwy am y digwyddiad

    Dysgwch fwy am brosiect y Triumph of Art yma, ac ymunwch â’r dathliadau ar 26 Gorffennaf. Gwnewch yn siwr i gadw lygad ar gyfryngau cymdeithasol CyDA am y wybodaeth ddiweddaraf ar y diwrnod wrth i’r strwythur gael ei ddadorchuddio.