Fe wnaethon ni ddal fyny ag un o’n cyn-wirfoddolwyr, Hattie Jones, i ddarganfod sut baratôdd ei phrofiad yn CyDA yn 2019 y ffordd ar gyfer ei chyrfa mewn cadwraeth.
Ymunodd Hattie â CyDA fel gwirfoddolwr preswyl yn 2019, ychydig cyn y pandemig. Gyda chefndir mewn sŵoleg a diddordeb cynyddol mewn cadwraeth, roedd hi’n edrych i feithrin sgiliau ymarferol – yn enwedig mewn rheoli coetiroedd.
“Roeddwn i newydd ddychwelyd o ddwy flynedd yn Seland Newydd,” meddai hi. “Roeddwn i eisiau bod yn rhywle yn y DU gyda mynyddoedd ac ymdeimlad cryf o gymuned. Roedd CyDA yn ffitio i’r dim”
Gwirfoddolodd Hattie gyda Thîm Coetir a Dŵr CyDA am ychydig dros chwe mis. Dechreuodd ei lleoliad preswyl gyda chwrs byr mewn Rheoli Coetir yn Gynaliadwy, ac fe roddodd hyn gyflwyniad cadarn iddi i’r gwaith o’i blaen.
“Fe aethom ni’n syth i mewn iddo – yn dysgu gan arbenigwyr lleol ac yn cael rhoi cynnig arni’n ymarferol yn y coed.”
Yn ystod ei hamser yn CyDA, helpodd Hattie i reoli Coed Gwern, coetir sy’n eiddo i CyDA ar draws y ffordd ym Mharc Cenedlaethol Eryri, lle defnyddiodd offer llaw, cliriodd lwybrau, a chymerodd ran mewn amrywiaeth o dasgau tymhorol. Cafodd gyfle hefyd i archwilio ei diddordebau ei hun. “Roeddwn i wir yn hoff o wyfynod, felly sefydlais ystod o drapiau gwyfynod. Roedd eraill yn gwneud pethau fel garddio Japaneaidd neu arolygon gweirgloddiau. Roedd yn amgylchedd cefnogol iawn.”
Dyma’r profiad yn helpu Hattie i feithrin hyder a datblygu sgiliau newydd.
“Cyn CyDA, doeddwn i ddim yn siŵr sut i fynd mewn i’r sector coetir. Rhoddodd gwirfoddoli’r profiad a’r gred i mi y gallwn i wneud.”
Ar ôl gadael CyDA, cwblhaodd Hattie gwrs llif gadwyn gyda grŵp o gyd-wirfoddolwyr. Arweiniodd hynny at rôl gadwraeth leol, ran-amser cyn iddi symud i Ogledd Cymru i fod yn barcmon a rheolwr meithrinfa goed.
Mae ei rôl bresennol yn cynnwys casglu hadau o goetiroedd lleol a’u tyfu ymlaen i’w plannu mewn ardaloedd ucheldir.
“Rwy’n tyfu coed i tua phedair troedfedd o uchder fel y gallant oroesi pori gan ddefaid a geifr. Rydym hefyd yn gweithio ar ddod â rhywogaethau prinnach fel yr aethnen yn ôl.”
Mae’r aethnen wedi dod yn ffocws penodol. “Dim ond tua 60 o goed aethnen unigol sydd ar ôl yng Ngogledd Cymru, ac ni allant atgenhedlu’n naturiol oherwydd bod y coed gwrywaidd a benywaidd yn rhy bell oddi wrth ei gilydd. Rydym wedi bod yn peillio cenau coed â llaw – a’r llynedd cawsom yr aethnen hadog cyntaf yn yr ardal ers dros 500 mlynedd.”
Wrth edrych yn ôl, fe ddywedir Hattie bod CyDA wedi chwarae rhan fawr yn llunio ei chyrfa. “Roedd yn lle mor brysur – yn llawn pobl oedd eisiau gwneud newid. Roedd bod o gwmpas eraill gyda’r un egni ac angerdd yn ysbrydoledig iawn.”
Mae hi’n dal mewn cysylltiad â llawer o’i chyd-wirfoddolwyr, sydd wedi mynd ymlaen i weithio mewn meysydd fel ffermio adfywiol, garddio marchnad, cyfiawnder hinsawdd, a gwaith-maes ecolegol. “Roedd yn amser gwych,” meddai. “Rhoddodd CyDA sylfaen gref iawn i ni i gyd.”
I ddarganfod am gyfleoedd gwirfoddoli sydd ar ddod yn CyDA neu i gysylltu â ni, ewch i cat.org.uk/volunteer.