Category: Woodland

Mae prosiect ‘Next Generation Earth’ CyDA yn cychwyn gydag ymgysylltu o fewn ysgolion a digwyddiad yn CyDA yn archwilio gyrfaoedd STEM a datrysiadau hinsawdd.

Yng Nghanolfan y Dechnoleg Amgen (CyDA), credwn fod byd gwell nid yn unig yn bosibl ond ei fod eisoes yn cael ei adeiladu gan y genhedlaeth nesaf. Dyna pam rydym yn falch o fod yn rhan o ‘Next Generation Earth’ menter dan arweiniad ieuenctid ledled y DU a gefnogir gan Cyngor Ymchwil yr Amgylchedd Naturiol (NERC) ac a gydlynir gan yr Association for Science and Discovery Centres (ASDC).

Mae’r rhaglen hon wedi’i deilwra i ddymchwel y rhwystrau i wyddoniaeth amgylcheddol a grymuso dysgwyr heb gynrychiolaeth ddigonol i lunio dyfodol mwy cynaliadwy. Mae CyDA yn un o naw canolfan gwyddoniaeth a darganfod a ddewiswyd i gyflwyno mentrau dan arweiniad ieuenctid sy’n adlewyrchu nodweddion unigryw eu rhanbarthau.

Beth yw ‘Next Generation Earth’?

Mae Next Generation Earth yn raglen sy’n seiliedig ar ymchwil ac mae’n archwilio pam fod llai o bobl ifanc yn dewis astudio neu weithio mewn meysydd gwyddoniaeth amgylcheddol a beth y gellir ei wneud i newid hynny. Yn hytrach na gofyn pam yn unig, mae’r prosiect yn ymgysylltu â phobl ifanc trwy lens newid hinsawdd, pwnc sy’n cyseinio’n ddwfn â’u pryderon a’u dyheadau.

Mae’r ffocws ar ddysgwyr 12–14 oed sydd wedi’i dan-gynrychioli, gan gynnwys yr rheini sydd o ardaloedd a amddifadedd lluosog. Gan weithio gyda dwy ysgol yng Nghymru a’n partner cymunedol Ymestyn yn Ehangach, rydym yn creu gofod lle gall y bobl ifanc hyn archwilio eu diddordebau, gwneud ei lleisiau’n hyglyw, a chyd-greu rhaglen sy’n adlewyrchu eu hanghenion a’u huchelgeisiau.

Mae’r cyfnod darparu eisoes wedi dechrau gyda Thîm Addysg CyDA yn ymweld â’r ysgolion dan sylw i gwrdd â myfyrwyr a dechrau sgyrsiau. Gofynnwyd iddynt:

· Beth ydych chi’n ei wybod am newid hinsawdd?

· Sut ydych chi’n meddwl ei fod yn effeithio arnoch chi’n lleol?

· Pa newidiadau hoffech chi eu gweld?

Roedd yr ymatebion yn ddiddorol iawn. Mae llawer o fyfyrwyr yn dal i weld newid hinsawdd fel rhywbeth pellenig fel llifogydd mewn gwledydd eraill neu capanau iâ yn dadmer yn hytrach na rhywbeth sy’n effeithio ar eu cymunedau eu hunain. Trwy drafodaeth, fe wnaethom eu helpu i gydnabod effeithiau lleol a meddwl am yr hyn y gellid ei wneud yn wahanol.

Archwiliwyd gyrfaoedd gwyddoniaeth amgylcheddol hefyd a darganfyddwyd nad oedd gan y rhan fwyaf o fyfyrwyr fawr o syniad o ba rolau sy’n bodoli neu sut mae’r rhain yn cysylltu â’r newidiadau y maent yn awyddus i’w gweld yn y byd. Nid ydynt eto wedi gwneud y cysylltiad rhwng eu gyrfaoedd yn y dyfodol a chreu newid amgylcheddol bositif. Fel rhan o’r gwerthusiad cychwynnol, cymerodd myfyrwyr ran mewn gweithgaredd cerdyn post, gan rannu eu meddyliau a’u haddewidion. Roedd themâu cyffredin yn cynnwys ansawdd aer a sbwriel, gan dynnu sylw at bwysigrwydd gweithrediad lleol.

Beth nesaf?

Ar 12 Ionawr, bydd y myfyrwyr yn ymweld â CyDA am ddiwrnod ymarferol o weithgareddau a gweledigaethau ar gyfer y dyfodol. Ym mis Chwefror, byddant yn trafeulio i adran Astudiaethau Cefnforoedd Prifysgol Bangor i gwrdd ag athro ac archwilio llwybrau addysg uwch. Nod y profiadau hyn yw dangos nad yw gwyddoniaeth amgylcheddol yn berthnasol yn unig ond yn llawn cyfleoedd cyffrous.

Bydd myfyrwyr ôl-raddedig CyDA a myfyrwyr Prifysgol Bangor hefyd wedi’i hymrwymo yn y brosiect fel esiamplau perthnasol a mewnwelediad i yrfaoedd gwyrdd.

Pam fod hyn yn bwysig?

Mae pryder ynghylch a’r hinsawdd yn cynyddu ymhlith pobl ifanc, yn enwedig yn ystod eu harddegau cynnar, cyfnod ffurfiannol pan fyddant yn dechrau llunio eu diddordebau bywyd a’u dyheadau gyrfa. Nod ‘Next Generation Earth’ yw troi’r naratif hwnnw ar ei ben, gan ddarparu’r offer, yr hyder a’r gefnogaeth i bobl ifanc i weithredu o fewn eu cymunedau.

Drwy gysylltu gwyddoniaeth amgylcheddol â pherthnasedd byd go iawn a grymusiad personol, mae CyDA yn gobeithio ysbrydoli cyfranogwyr i gymryd rhan actif wrth gyflawni gweledigaeth Cymru a’i ymgorfforir yn Neddf Cenedlaethau’r Dyfodol.

Edrych ymlaen

Bydd y rhaglen yn cyrraedd uchafbwynt gyda digwyddiad ymgysylltu cymunedol yn y dyfodol lle bydd pobl ifanc yn rhannu eu syniadau a’u haddewidion gyda theuluoedd, addysgwyr a rhanddeiliaid lleol. Bydd hyn yn gosod y sylfaen ar gyfer panel ieuenctid hir-dymor, gan alluogi cyfranogwyr i barhau â’u cyfranogiad a dylanwadu ar raglenni yn y dyfodol yn CyDA.

Wrth ei wraidd, mae’r prosiect hwn yn ymwneud â llais y dysgwr yn ymhelaethu ar safbwyntiau a’i hanwybyddir yn rhy aml gan helpu pobl ifanc i feithrin y sgiliau a’r hyder i lunio eu dyfodol eu hunain.

Cadwch lygad ar ein gwefan neu sianeli cyfryngau cymdeithasol CyDA am ddiweddariadau a straeon ar draws daith ‘Next Generation Earth.’

Yn ystod Wythnos Genedlaethol y Goeden, bydd CyDA yn cynnal POP25, digwyddiad blynyddol ysbrydoledig i ysgolion, a gaiff ei ffrydio yn fyw, ac a gyflwynir gan Swyddfa Addysg y Gofod y DU (ESERO-UK) yn STEM Learning ac ar y cyd ag Asiantaeth Ofod Ewrop ac Asiantaeth Ofod y DU.

Ar 27 Tachwedd, wnaeth miloedd o bobl ifanc o bob cwr o’r DU dod ynghyd mewn ffordd rith ar gyfer Diwrnod Diogelu Ein Planed (POP25), sef digwyddiad neilltuol i ysgolion, a gaiff ei ffrydio yn fyw ac a gynlluniwyd i ysbrydoli cenhedlaeth nesaf y gwyddonwyr, y peirianwyr a’r rhai a fydd yn sicrhau newid.  Eleni, rydym yn falch o’r ffaith mai Canolfan y Dechnoleg Amgen (CyDA) fydd y lleoliad ffisegol ar gyfer cynnal y digwyddiad blynyddol hollbwysig hwn.

Beth yw POP25?

Mae cenhadaeth POP25 yn syml, ond yn bwerus: ymgysylltu ysgolion gyda gwyddoniaeth a datrysiadau sy’n helpu i ddiogelu ein planed.  Mae angen pobl ifanc medrus arnom ar fyrder i gychwyn ar yrfaoedd, sy’n meddu ar yr arweinyddiaeth a’r sgiliau i barhau i archwilio a gweithredu datrysiadau ar gyfer yr argyfwng hinsawdd a bioamrywiaeth.  Trwy gyfrwng sesiynau byw, gweithgareddau rhyngweithiol, a chysylltiadau uniongyrchol gyda gorsafoedd ymchwil ar draws y byd, bydd myfyrwyr yn archwilio sut y caiff newid hinsawdd ei fonitro a’i liniaru – o deithiau i’r gofod i waith cadwraeth bioamrywiaeth.

Mae rhaglen eleni yn llawn cynnwys ysbrydoledig, gan gynnwys:

• Cyswllt byw â Gorsaf Reoli ESA er mwyn dysgu sut y mae lloerennau arsylwi y ddaear yn olrhain newid hinsawdd.
• Golwg fanwl ar ddiogelu bioamrywiaeth, a fydd yn cynnwys cynhyrchwyr cyfres Kingdom y BBC, a ddarlledir cyn bo hir, a phrosiectau cadwraeth yn Zambia.
• Diweddariadau byw o long ymchwil Syr David Attenborough wrth iddi deithio rhwng Yr Ynys Las a’r Arctig.
• Cysylltiadau â gorsaf ymchwil yr Antarctig Halley VI a gwyddonwyr sy’n astudio llenni iâ yn Norwy a Northymbria.

A’r dechrau yn unig yw hynny.  Cynlluniwyd pob sesiwn i ddangos i bobl ifanc nad yw gwyddoniaeth yn ymwneud â deall problemau yn unig, ond hefyd, mae’n ymwneud â chreu datrysiadau.

Mae cynnal POP25 yn CyDA yn gyfuniad perffaith.  Am dros 50 mlynedd, mae CyDA wedi bod ar flaen y gad o ran addysg amgylcheddol a datrysiadau ymarferol i newid hinsawdd.  Mae ein lleoliad unigryw yng nghalon Cymru, wedi ein hamgylchynu â choedwigoedd a systemau ynni adnewyddadwy, yn cynnig cefndir ysbrydoledig ar gyfer diwrnod a gaiff ei neilltuo i ddiogelu’r blaned.

Cymru Fyw yn POP25

Rydym wrth ein bodd fod Athro Richard Lucas wedi bod yn rhan o’r rhaglen, gan gyflwyno ei Brosiect Cymru Fyw.  Mae’r fenter arloesol hon yn defnyddio data arsylwi y Ddaear er mwyn monitro a deall newidiadau yn nhirluniau Cymru – enghraifft berffaith o’r ffordd y mae gwyddor y gofod a gweithredu lleol yn dod ynghyd i ddiogelu ecosystemau.

Wythnos Genedlaethol y Goeden

Mae POP25 yn cyd-fynd ag Wythnos Genedlaethol y Goeden, sef y dathliad blynyddol mwyaf o goed yn y DU, a gynhelir gan y Cyngor Coed.  Mae coedwigoedd yn cyflawni rôl hanfodol wrth amsugno carbon, cynorthwyo bioamrywiaeth a mynd i’r afael â newid hinsawdd.  Mae lleoliad CyDA mewn coetir a’n hymrwymiad i ddefnydd tir cynaliadwy yn golygu ein bod yn lleoliad delfrydol ar gyfer cynnal diwrnod sy’n canolbwyntio ar ddiogelu’r blaned.  Trwy gysylltu gwaith monitro yn y gofod gyda gwaith cadwraeth ymarferol, mae POP25 yn amlygu sut y mae technoleg ac ecoleg yn gweithio law yn llaw i ddiogelu ein dyfodol.

Ysbrydoli Gyrfaoedd a’r Dyfodol

Nid yw POP25 yn ymwneud â gwyddoniaeth yn unig;  mae’n ymwneud â phosibiliadau gyrfa ar gyfer pobl ifanc.  Bydd sesiynau yn y prynhawn yn arddangos 16 o lwybrau gyrfa gwahanol ym maes cynaliadwyedd a gweithredu ar gyfer yr hinsawdd, gan helpu myfyrwyr i weld nad yw diogelu’r blaned wedi’i gyfyngu i un disgyblaeth yn unig.  Boed hynny trwy beirianneg, gwyddor data, cadwraeth, neu’r cyfryngau creadigol, mae rôl i bawb.

Gyda bron i 200,000 o fyfyrwyr a dros 10,000 o addysgwyr wedi cofrestru, mae’r POP25 yma wedi bod y mwyaf hyd yn hyn!